D1'e Giriş - Cloudflare D1 Nedir?

Ders 2: D1’e Giriş - Cloudflare D1 Nedir?

Öğrenme Hedefleri

Bu dersi tamamladıktan sonra:

Cloudflare D1’in ne olduğunu ve nasıl çalıştığını anlayabileceksiniz
D1’in diğer veritabanı çözümlerinden farklarını öğreneceksiniz
D1’in kullanım alanlarını ve avantajlarını kavrayacaksınız
D1 mimarisi hakkında temel bilgiye sahip olacaksınız

D1 Nedir?

Cloudflare D1, Cloudflare’ın sunucusuz (serverless) computing platformu Workers için tasarlanmış, SQLite tabanlı bir ilişkisel veritabanı hizmetidir. D1, geliştiricilerin Workers ve Pages uygulamalarında kolayca veritabanı kullanmasını sağlar.

Temel Özellikler

SQLite Tabanlı: D1, dünyanın en çok kullanılan veritabanı engine’i SQLite’ı temel alır
Sunucusuz: Sunucu yönetimi gerektirmez, tamamen managed bir hizmettir
Global Dağıtım: Cloudflare’ın küresel ağı üzerinden otomatik olarak dağıtılır
Scale-to-Zero: Kullanmadığınızda ödeme yapmazsınız
SQL Uyumlu: Standart SQL sorgularını destekler

D1 Nasıl Çalışır?

D1, Cloudflare’ın Durable Objects teknolojisi üzerine inşa edilmiştir. Veritabanınız, Cloudflare ağında otomatik olarak yönetilen ve replike edilen bir “object” olarak çalışır.

graph LR
    A[Worker/Pages App] -->|SQL Query| B[D1 Database]
    B -->|Result| A
    B -->|Auto Replication| C[Cloudflare Global Network]

D1 Mimarisi

Storage Architecture

D1, iki farklı storage subsystem kullanır:

1. Production Storage (Yeni Sistem)

Performance: Daha yüksek performans
Reliability: Artan güvenilirlik
Database Size: Daha büyük veritabanı boyutu (10 GB’a kadar)
Query Throughput: Artan sorgu throughput
Reduced Latency: Düşük gecikme süresi

2. Alpha Storage (Eski Sistem - Yeni Projeler İçin Kullanılmaz)

Temmuz 2023 öncesi oluşturulan veritabanları için
Artık yeni veritabanları için önerilmiyor
22 Ağustos 2024’te SQL sorgularını kabul etmeyi durdurdu

Read Replication

D1, primary database instance ve read replicas kullanarak performansı optimize eder:

Primary Instance: Yazma işlemleri ve okumalar için
Read Replicas: Sadece okuma işlemleri için, global olarak dağıtılır
Sessions API: Okuma tutarlılığını sağlar

D1 vs Diğer Veritabanları

Geleneksel SQL Veritabanları (PostgreSQL, MySQL)

Özellik	D1	PostgreSQL/MySQL
Yönetim	Tamamen managed	Self-hosted veya managed
Scaling	Otomatik	Manuel yapılandırma gerekir
Cold Starts	Scale-to-zero	Sürekli çalışan sunucu
Global Replication	Otomatik	Manuel yapılandırma
Fiyatlandırma	Kullanım başına	Sabit veya kullanım başına

NoSQL Veritabanları (MongoDB, DynamoDB)

Özellik	D1	NoSQL
Veri Modeli	İlişkisel (SQL)	Doküman/Key-Value
Sorgulama	SQL	NoSQL query dili
ACID	Tam destek	Sınırlı destek
Schema	Rigid	Flexible

Cloudflare Kendi Çözümleri

Özellik	D1	Workers KV	Durable Objects	R2
Veri Tipi	İlişkisel	Key-Value	Stateful Objects	Object Storage
Kullanım	SQL sorguları	Basit cache	Stateful compute	Dosya depolama
Latench	Düşük	Çok düşük	Orta	Düşük
ACID	Evet	Hayır	Evet	N/A

Kullanım Alanları

Uygun Kullanım Alanları

Web Uygulamaları
- CMS (Content Management Systems)
- Bloglar ve forumlar
- E-ticaret siteleri
- Sosyal medya platformları
API Backend
- RESTful API’ler
- GraphQL sunucuları
- Webhook işleme
Küçük ve Orta Ölçekli Veriler
- Kullanıcı verileri
- Ürün katalogları
- Konfigürasyon verileri
- Log ve analytics verileri
Multi-Region Uygulamalar
- Global kullanıcı tabanlı uygulamalar
- Yüksek erişilebilirlik gerektiren sistemler

Uygun Olmayan Kullanım Alanları

Büyük Ölçekli Veri İşleme
- Big Data analitiği
- Data warehousing
- Çok büyük veritabanları (>10 GB)
Karmaşık Transactionlar
- Çok adımlı transactionlar
- Dağıtık transactionlar
- Real-time complex joins
Yüksek Yazma Yükü
- Saniyede binlerce yazma işlemi
- Batch processing
- ETL işlemleri

Avantajları ve Sınırlamaları

Avantajları

1. Kolaylık

Sunucu Yönetimi Yok: Infrastructure ile uğraşmanıza gerek yok
Basit Kurulum: Birkaç komutla başlayabilirsiniz
Yerel Geliştirme: wrangler dev ile local development

2. Performans

Global Dağıtım: Otomatik küresel replikasyon
Düşük Latency: Edge’de çalışan veritabanı
Read Replication: Okuma işlemleri için optimize edilmiş replikalar

3. Maliyet

Scale-to-Zero: Kullanmadığınızda ödeme yapmazsınız
Kullanım Başına Fiyat: Sadece kullandığınız kadar ödersiniz
Ücretsiz Katman: Başlangıç için ücretsiz kullanım

4. Güvenilirlik

Time Travel: 30 güne kadar point-in-time recovery
Automatic Backups: Otomatik yedekleme
Data Security: Encryption-at-rest ve encryption-in-transit

Sınırlamaları

1. Teknik Sınırlamalar

Maksimum Veritabanı Boyutu: 10 GB (Paid), 500 MB (Free)
Maksimum Tablo Sayısı: Sınırsız (storage limit’ine kadar)
Maksimum Sütun Sayısı: 100 sütun/ tablo
Maksimum Satır Boyutu: 2 MB

2. Performans Sınırlamaları

Query Duration: 30 saniye
Queries per Worker: 1000 (Paid), 50 (Free)
Bound Parameters: 100 parametre/query

3. Fonsiyonel Sınırlamalar

No Native Async: Asenkron operasyonlar desteklenmez
Limited Extensions: SQLite extensions sınırlıdır
No Stored Procedures: Stored procedures yoktur

Pratik Örnek

D1 Veritabanı Oluşturma

İlk D1 veritabanınızı oluşturmak için şu adımları izleyin:

1. Wrangler’ı Yükleyin

npm install -g wrangler

2. Cloudflare’a Giriş Yapın

wrangler login

3. İlk Veritabanınızı Oluşturun

npx wrangler d1 create my-first-db

Çıktı:

✅ Successfully created DB 'my-first-db' in region WEUR
Created your new D1 database.

[[d1_databases]]
binding = "DB" # i.e. available in your Worker on env.DB
database_name = "my-first-db"
database_id = "xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx"

4. Veritabanı Bilgilerini Görüntüleyin

npx wrangler d1 info my-first-db

Çıktı:

┌───────────────────┬──────────────────────────────────────┐
│                   │ xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx │
├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
│ name              │ my-first-db                          │
├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
│ version           │ production                           │
├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
│ created_at        │ 2024-01-29T10:30:00.000Z             │
└───────────────────┴──────────────────────────────────────┘

Özet

Bu derste aşağıdaki konuları öğrendiniz:

✅ D1’in ne olduğunu ve temel özelliklerini ✅ D1 mimarisini ve storage subsystem’lerini ✅ D1’in diğer veritabanı çözümlerinden farklarını ✅ Uygun kullanım alanlarını ve sınırlamaları ✅ İlk D1 veritabanınızı nasıl oluşturacağınızı

Sonraki Ders

Bir sonraki dersimizde “İlk Veritabanını Oluşturma” başlığı altında:

Tablo oluşturma
SQL ile veri ekleme
Wrangler ile veritabanı yönetimi konularını detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Kaynaklar

Alıştırma Soruları

D1’in temel özellikleri nelerdir?
D1 ile traditional SQL veritabanları arasındaki farklar nedir?
Hangi kullanım alanları için D1 daha uygundur?
Production storage ve Alpha storage arasındaki fark nedir?
D1’in teknik sınırlamaları nelerdir?

Ders Süresi: 45 dakika Zorluk Seviyesi: Başlangıç Ön Koşullar: Yok