İlk Veritabanını Oluşturma

Ders 3: İlk Veritabanını Oluşturma

Öğrenme Hedefleri

Bu dersi tamamladıktan sonra:

• D1’de ilk veritabanınızı oluşturabileceksiniz
• Tablo oluşturma ve schema tasarımı yapabileceksiniz
• Veri ekleme ve temel CRUD işlemlerini yapabileceksiniz
• Wrangler ile D1 yönetimini öğreneceksiniz

İçerik İçindekiler

1. Proje Kurulumu
2. Veritabanı Oluşturma
3. Tablo Tasarımı ve Oluşturma
4. Veri Ekleme
5. Temel Sorgular
6. Pratik Proje

---

Proje Kurulumu

1. Workers Projesi Oluşturma

İlk olarak, yeni bir Workers projesi oluşturalım:

# Yeni proje oluştur
npm create cloudflare@latest my-d1-app

# Proje dizinine git
cd my-d1-app

# Bağımlılıkları yükle
npm install

Proje oluşturma sırasında size birkaç soru sorulacak:

• Project type: “Hello World” Worker seçin
• TypeScript: Evet seçin (önerilir)
• Deploy: Hayır seçin (önce yerel test edeceğiz)

2. Wrangler Yapılandırması

wrangler.toml dosyası oluşturulacak. Bu dosya projenizin yapılandırmasını içerir:

name = "my-d1-app"
main = "src/index.ts"
compatibility_date = "2024-01-01"

---

Veritabanı Oluşturma

1. D1 Veritabanı Oluşturma

Yeni bir D1 veritabanı oluşturalım:

npx wrangler d1 create users-db

Çıktı:

✅ Successfully created DB 'users-db' in region WEUR
Created your new D1 database.

[[d1_databases]]
binding = "DB" # i.e. available in your Worker on env.DB
database_name = "users-db"
database_id = "xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx"

2. Wrangler’a Database Binding Ekleme

wrangler.toml dosyasına D1 binding ekleyelim:

name = "my-d1-app"
main = "src/index.ts"
compatibility_date = "2024-01-01"

[[d1_databases]]
binding = "DB"
database_name = "users-db"
database_id = "xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx"

Binding Nedir? Binding, Worker kodunuzda D1 veritabanına erişmek için kullandığınız bir referanstır. env.DB ile erişebilirsiniz.

---

Tablo Tasarımı ve Oluşturma

1. Schema Tasarımı

Basit bir kullanıcı yönetim sistemi için şu tabloları oluşturalım:

users Tablosu

CREATE TABLE users (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE,
    username TEXT NOT NULL UNIQUE,
    first_name TEXT,
    last_name TEXT,
    created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    updated_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

posts Tablosu

CREATE TABLE posts (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    user_id INTEGER NOT NULL,
    title TEXT NOT NULL,
    content TEXT,
    published BOOLEAN DEFAULT 0,
    created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    updated_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    FOREIGN KEY (user_id) REFERENCES users(id)
);

2. Schema Dosyası Oluşturma

Projenizde schema klasörü oluşturalım ve schema SQL dosyamızı ekleyelim:

mkdir schema

schema/001_initial.sql dosyası oluşturalım:

-- schema/001_initial.sql

-- Users tablosu
DROP TABLE IF EXISTS users;
CREATE TABLE users (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE,
    username TEXT NOT NULL UNIQUE,
    first_name TEXT,
    last_name TEXT,
    created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    updated_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

-- Posts tablosu
DROP TABLE IF EXISTS posts;
CREATE TABLE posts (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    user_id INTEGER NOT NULL,
    title TEXT NOT NULL,
    content TEXT,
    published BOOLEAN DEFAULT 0,
    created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    updated_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    FOREIGN KEY (user_id) REFERENCES users(id)
);

-- Indexler
CREATE INDEX idx_users_email ON users(email);
CREATE INDEX idx_users_username ON users(username);
CREATE INDEX idx_posts_user_id ON posts(user_id);

3. Schema’yı Uygulama

Schema’yı local ve remote D1 veritabanına uygulayalım:

# Local veritabanına uygula
npx wrangler d1 execute users-db --local --file=./schema/001_initial.sql

# Remote (production) veritabanına uygula
npx wrangler d1 execute users-db --remote --file=./schema/001_initial.sql

---

Veri Ekleme

1. Manuel Veri Ekleme

Komut satırından veri ekleyelim:

# Users tablosuna veri ekle
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "INSERT INTO users (email, username, first_name, last_name) VALUES \
  ('[email protected]', 'ahmet', 'Ahmet', 'Yılmaz'), \
  ('[email protected]', 'ayse', 'Ayşe', 'Demir'), \
  ('[email protected]', 'mehmet', 'Mehmet', 'Kaya')"

# Posts tablosuna veri ekle
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "INSERT INTO posts (user_id, title, content, published) VALUES \
  (1, 'İlk Blog Yazım', 'Merhaba dünya! Bu ilk blog yazım.', 1), \
  (2, 'TypeScript Tips', 'TypeScript kullanmanın avantajları...', 1), \
  (1, 'Cloudflare Workers', 'Workers ile serverless development...', 0)"

2. Veri Dosyasından İçe Aktarma

data/seed.sql dosyası oluşturalım:

-- data/seed.sql

INSERT INTO users (email, username, first_name, last_name) VALUES
  ('[email protected]', 'ahmet', 'Ahmet', 'Yılmaz'),
  ('[email protected]', 'ayse', 'Ayşe', 'Demir'),
  ('[email protected]', 'mehmet', 'Mehmet', 'Kaya'),
  ('[email protected]', 'zeynep', 'Zeynep', 'Çelik'),
  ('[email protected]', 'can', 'Can', 'Yıldız');

INSERT INTO posts (user_id, title, content, published) VALUES
  (1, 'İlk Blog Yazım', 'Merhaba dünya! Bu ilk blog yazım.', 1),
  (2, 'TypeScript Tips', 'TypeScript kullanmanın avantajları...', 1),
  (1, 'Cloudflare Workers', 'Workers ile serverless development...', 0),
  (3, 'React Hooks', 'React Hooks kullanımı hakkında her şey...', 1),
  (2, 'CSS Grid', 'CSS Grid ile modern layoutlar...', 1);

Verileri içe aktaralım:

npx wrangler d1 execute users-db --local --file=./data/seed.sql

---

Temel Sorgular

1. SELECT - Veri Okuma

# Tüm kullanıcıları getir
npx wrangler d1 execute users-db --local --command "SELECT * FROM users"

# Sadece email ve username getir
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT email, username FROM users"

# Belirli bir koşula göre filtrele
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT * FROM users WHERE username = 'ahmet'"

# Sıralama
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT * FROM users ORDER BY created_at DESC"

# Limit ve Offset
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT * FROM users LIMIT 5 OFFSET 2"

2. JOIN - Tablo Birleştirme

# Users ve Posts tablolarını birleştir
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT users.username, posts.title FROM posts
   JOIN users ON posts.user_id = users.id"

# LEFT JOIN
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "SELECT users.username, COUNT(posts.id) as post_count
   FROM users
   LEFT JOIN posts ON users.id = posts.user_id
   GROUP BY users.id"

3. UPDATE - Veri Güncelleme

# Bir kullanıcıyı güncelle
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "UPDATE users SET first_name = 'Ahmet Can' WHERE username = 'ahmet'"

# Birden fazla alanı güncelle
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "UPDATE posts SET published = 1, updated_at = CURRENT_TIMESTAMP
   WHERE id = 3"

4. DELETE - Veri Silme

# Bir post'u sil
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "DELETE FROM posts WHERE id = 4"

# Belirli bir koşula göre sil
npx wrangler d1 execute users-db --local --command \
  "DELETE FROM posts WHERE published = 0"

---

Pratik Proje

Worker ile D1 Kullanımı

src/index.ts dosyasını oluşturalım:

export interface Env {
  DB: D1Database;
}

export default {
  async fetch(request: Request, env: Env, ctx: ExecutionContext) {
    const url = new URL(request.url);
    const path = url.pathname;

    // Tüm kullanıcıları listele
    if (path === "/users") {
      const { results } = await env.DB.prepare(
        "SELECT * FROM users ORDER BY created_at DESC"
      ).all();

      return Response.json(results);
    }

    // Belirli bir kullanıcıyı getir
    if (path.startsWith("/users/")) {
      const username = path.split("/")[2];
      const { results } = await env.DB.prepare(
        "SELECT * FROM users WHERE username = ?"
      )
        .bind(username)
        .all();

      if (results.length === 0) {
        return Response.json({ error: "User not found" }, { status: 404 });
      }

      return Response.json(results[0]);
    }

    // Yeni kullanıcı oluştur
    if (path === "/users" && request.method === "POST") {
      const body = await request.json();

      const result = await env.DB.prepare(
        "INSERT INTO users (email, username, first_name, last_name) VALUES (?, ?, ?, ?)"
      )
        .bind(body.email, body.username, body.first_name, body.last_name)
        .run();

      return Response.json({
        success: result.success,
        id: result.meta.last_row_id
      }, { status: 201 });
    }

    // Tüm post'ları listele
    if (path === "/posts") {
      const { results } = await env.DB.prepare(`
        SELECT posts.*, users.username
        FROM posts
        JOIN users ON posts.user_id = users.id
        ORDER BY posts.created_at DESC
      `).all();

      return Response.json(results);
    }

    return Response.json({
      message: "D1 API",
      endpoints: ["/users", "/users/:username", "/posts"]
    });
  },
};

Local Test

# Local development server'ı başlat
npm run dev

# Başka bir terminal'de test et
curl http://localhost:8787/users
curl http://localhost:8787/users/ahmet
curl http://localhost:8787/posts

# POST isteği
curl -X POST http://localhost:8787/users \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{"email":"[email protected]","username":"test","first_name":"Test","last_name":"User"}'

---

İyi Pratikler

1. Schema Yönetimi

• ✅ Migration dosyalarını versiyon kontrolüne alın
• ✅ Her değişikliği ayrı bir migration dosyasında tutun
• ✅ Local ve remote’da aynı schema’yı kullanın

2. Index Kullanımı

• ✅ Sık sorgulanan sütunlara index ekleyin
• ✅ Foreign key’lere index ekleyin
• ❌ Gereksiz indexlerden kaçının (write performance etkiler)

3. Veri Tipleri

• ✅ Uygun veri tiplerini kullanın (TEXT, INTEGER, REAL)
• ✅ NULL constraints kullanın
• ✅ UNIQUE constraints ile veri bütünlüğünü sağlayın

4. Security

• ❌ Asla SQL injection’e açık kod yazmayın
• ✅ Her zaman prepared statements kullanın
• ✅ Param binding kullanın

---

Özet

Bu derste aşağıdaki konuları öğrendiniz:

✅ Workers projesi kurulumu ✅ D1 veritabanı oluşturma ✅ Tablo tasarımı ve schema oluşturma ✅ Veri ekleme ve temel CRUD işlemleri ✅ Worker ile D1 entegrasyonu ✅ Local development ve test

Sonraki Ders

Bir sonraki dersimizde “Temel SQL Komutları” başlığı altında:

• Detaylı SELECT sorguları
• JOIN çeşitleri ve kullanımı
• Aggregation fonksiyonları
• Subquery’ler konularını inceleyeceğiz.

Kaynaklar

• D1 Get Started
• D1 SQL API
• Wrangler Commands

Alıştırma Soruları

1. D1 binding nedir ve neden kullanılır?
2. Schema tasarımı yaparken nelere dikkat etmelisiniz?
3. Foreign key constraint nedir ve nasıl kullanılır?
4. Local ve remote veritabanı arasındaki fark nedir?
5. Worker kodunda D1’e nasıl erişirsiniz?

---

Ders Süresi: 60 dakika Zorluk Seviyesi: Başlangıç Ön Koşullar: Ders 2: D1’e Giriş